×

Recensie

Rock

27 april 2020

The Ex

The Ex

Turn

Geschreven door: Leon Pouwels

Uitgebracht door: Ex Records

Turn The Ex Rock 4 The Ex – Turn Written in Music https://writteninmusic.com

Voor de derde achtereenvolgende keer duikt The Ex samen met Steve Albini de studio in. Na Starters Alternators en Dizzy Spells wordt in september 2003 een basis gevormd voor Turn. Terug in Nederland werkt producer Mikel Le Roy dit verder uit. Zijn verleden in de commerciële house scene zorgt voor een verfrissende inkijk, en geeft de rauwe sound een verkwikkende helderheid mee. Eind februari 2004 staat er meer dan genoeg materiaal op tape om een dubbelalbum te vullen.

Niet voor niks is het onderverdeeld in twee albums. Turn staat symbool voor de keerzijde. Een dualistische visie van de wereldleiders splitst de aarde nog verder in het egocentrische materialistisch kapitalisme en het meer op samenwerking gerichte communisme. Bij de eerste plaat staat vooral de onvrede gericht op de Westerse maatschappij centraal, terwijl het tweede gedeelte zich meer richt op de problematiek in de Derde Wereld landen. Taartgooiers (The Pie) tegenover het zelf voorzien van voedselproductie en bestaansrecht.

De hand met de kleine draagbare transistor radio op de hoes is een verwijzing naar het werk van Wallace Berman. Deze kunstenaar raakte in de jaren vijftig al snel betrokken bij de tegendraadse Beat Generation, waar veel artiesten ook later zich door laten inspireren. De berg aan afgedankte televisietoestellen is een felle reactie op de steeds toenemende massaproductie van goederen, en een voorbode van de plastic soep die hedendaags de wereld overspoelt. Doeltreffend door drumster Katherina Bornefeld bezongen in de ziekelijke koopdrang die het kernbegrip vormt in het stevig funkende Prism Song.

De politieke rechtse koers en de daarbij horende bezuinigingen in de cultuursector roept veel onrust op. Listen To The Painters is een wanhopige smeekbede waarbij kort en duidelijk het belang van vooruitstrevende kunstenaars wordt verwoord. Al direct wordt de nieuwe teamspeler Rozemarie geïntroduceerd, die met haar contrabas Luc vervangt die na twintig jaar trouwe dienst de band verlaat. Haar spel heeft tevens raakvlakken met het geschoolde geluid dat cellist Tom Cora twee albums lang toevoegt. Helaas komt die pas echt goed tot uiting in het slepende In The Event, waar ze samen met saxofonist John Butcher zorgt voor het treurige gepassioneerde slotakkoord.

Het tot in lengte oplopende agressief gespeelde IP Man is de verontruste kijk op de toekomst waarbij social media als een hedendaagse Big Brother parasiet binnen dringt in het sociale leven. Nog steeds staan ze met hun linkse idealisme strijdbaar op de barricades, al gebruiken ze daarvoor zelf ironisch gezien steeds meer het gevreesde internet. Ook voor The Ex is het een hedendaags middel om een grotere groep volgelingen te bereiken, maar wordt het in een propaganda-achtige context gebruikt.

Het donkere krassende Getatchew is een instrumentaal stuk dat geïnspireerd is door de Ethiopische saxofonist Getatchew Mekurya. Het levert The Ex nog een mooi staartje op, als deze muzikant ze vraagt als begeleidingsband op Moa Anbessa. Een samenwerking die in 2006 een vervolg krijgt in twee tournees; de eerste alleen in Europa, en twee jaar later met het op dans gerichte muziekgezelschap Fendika.

Met het sterk ritmische Theme From Konono wordt de tweede plaat luidruchtig opgestart. Deze epische revolutionaire beats herplaatsen je in de Derde Wereld waar muziek en zang als machtsmiddel gebruikt wordt om zich te verzetten tegen onderdrukking, racisme en alle andere vormen van onrecht. Het daarop volgende Eritrese vrijheidslied Huriyet over verbroedering tussen verschillende volken in een land zonder rassenstrijd en haat haakt hier perfect op in.

Soldaten die machteloos toekijken bij het misbruik van een jong slachtoffer staat confronterend centraal in Sister. De rumoerige noise verplaatst zich in de opgekropte woede van de observator waarbij de krachtige woorden van G.W. Sok een versterkende rol hebben. Confusion Errorist en Henry K staan centraal voor de grootschalige handel in wapens waar ook het Westen zijn hand in heeft, en wat later nog een pijnlijke navolging krijgt in de gewelddadige aanslagen en schietpartijen op scholen.

Turn is een wilde voortzetting van het altijd kritische The Ex. Zelfs na 25 jaar hebben ze nog niks ingeboet van het energieke geluid waarmee ze vanaf de jaren tachtig hun onvrede bekrachtigen.



  1. Listen to the Painters
  2. Prism Song
  3. Dog Tree
  4. Getatchew
  5. The Pie
  6. 3:45 AM
  7. IP Man


  1. Theme from Konono
  2. Huriyet
  3. Sister
  4. Confusion Errorist
  5. The Idunno Law
  6. Henry K
  7. In the Event

Meer uit deze special

  1. The Ex: meer dan veertig jaar tegen de stroom in (deel 1)
  2. The Ex: meer dan veertig jaar tegen de stroom in (deel 2)
  3. Coddiwomple – The Walk & Other Stories
  4. The Ex – Disturbing Domestic Peace
  5. The Ex – History Is What’s Happening
  6. The Ex – Dignity Of Labour
  7. The Ex – Tumult
  8. The Ex – Gonna Rob The Spermbank (12 inch)
  9. The Ex – Blueprints For A Blackout
  10. The Ex – Pokkeherrie
  11. The Ex – 1936, The Spanish Revolution (dubbelsingle)
  12. The Ex – Wie Vermoordde Hans K.?
  13. The Ex – Aural Guerrilla
  14. The Ex – Joggers and Smoggers
  15. The Ex & Tom Cora – Scrabbling at the Lock
  16. The Ex & Tom Cora – And the Weathermen Shrug Their Shoulders
  17. The Ex & guests – Instant
  18. The Ex – Mudbird Shivers
  19. The Ex – Starters Alternators
  20. The Ex – Dizzy Spells
  21. The Ex – Turn
  22. The Ex – Catch My Shoe
  23. The Ex – 27 Passports
  24. 3Musketiere – Abflug
  25. The Ex – Hands Up! You’re Free (Peel Sessions)
  26. Naar Ethiopië in het spoor van The Ex (deel 1)
  27. Naar Ethiopië in het spoor van The Ex (deel 2)
  28. Terp Records: Een prachtlabel uit de koker van The Ex
  29. Getatchew Mekuria/The Ex & Guests – Moa Anbessa