×

Recensie

Rock

30 maart 2020

The Ex

The Ex

Wie Vermoordde Hans K.?

Geschreven door: Leon Pouwels

Uitgebracht door: Ex Records

Wie Vermoordde Hans K.? The Ex Rock 4.5 The Ex – Wie Vermoordde Hans K.? Written in Music https://writteninmusic.com

Het overlijden van Hans Kok zorgde binnen de krakersbeweging voor veel opschudding. Deze activist werd in 1985 op 24 oktober opgepakt tijdens de hardhandige ontruiming van een woning in de Schaepmanstraat te Amsterdam. De volgende ochtend werd hij levenloos in een politiecel gevonden. Zijn dood roept veel vragen op. Komt het door een combinatie van drugs en drank, en een toediening van een kalmeringsmiddel? Verwaarlozing en zijn verslechterende lichamelijke conditie; leidend tot een fatale longontsteking? Politiegeweld? Vragen waar door niemand een duidelijk antwoord op gegeven wordt. Omdat de autoriteiten bang waren voor een escalatie tussen de punkers en de politie vond de begrafenis na middernacht op 29 oktober plaats.

De confrontaties tussen de krakersbeweging en de politie werden heftiger. Steeds harder grijpt de ME in, waarbij het al lang niet meer gaat om de orde te bewaken. Loodrecht staan beide groeperingen confronterend tegenover elkaar. De dood van Hans K. is hierbij het breekpunt, zeker als de politie hier bewust hun rol hierin afzijdig wil houden. The Ex is zeer geraakt door deze dramatische gebeurtenis. Bij de elpee Too Many Cowboys uit 1987 zit een bijzondere flexisingle toegevoegd, welke misschien nog meer dan de plaat de aandacht opeist. Het gaat hier om het heftige Wie Vermoordde Hans K.?.

De gesproken tekst is geschreven door de schrijver Nico van Apeldoorn, die al snel halverwege de jaren zestig naam maakt bij de protestbeweging Provo. Hij is ook de grote man achter de pamflettenreeks Gramschap, die vanaf 1978 als propaganda onder bevriende anarchistische kunstenaars en linkse boekhandels verspreid werden. De opbouw heeft veel raakvlakken met de houding van Pontius Pilatus, die zijn handen wast in onschuld, en zich hierdoor niet aansprakelijk stelt voor het stervensproces van Jezus Christus. Ook hier wordt gepoogd om een ander aansprakelijk te stellen voor de daad. Het wijzende vingertje gaat vluchtend de ronde, en er is niemand die de verantwoordelijkheid durft te nemen.

Tijdens een poëzieavond in het begin van 1987 staat Nico samen met gitarist Beat Cornaz en saxofonist Kees van de Haak op het podium. De indrukwekkende politiek bewuste tekst wordt live voorgedragen en er overheerst voornamelijk stilte, pas tegen het einde barst het gejuich los. De indruk die hiermee opgewekt wordt is zelfs nu nog steeds voelbaar. De treurnis in de track wordt gevormd door jazztonen die veel gelijkenissen vertonen met de gedreven rituele missen van New Orleans. Prachtig vormgegeven door het maanlicht geblaas van Kees van de Haak.

De uitvoering is lichtelijk gebaseerd op de folksong Who killed Davey Moore van Bob Dylan, maar daarmee doe je het tekort, niet alles is te herleiden tot het werk van deze poëet. De dreiging die ze in het nummer weet over te brengen heeft veel meer weg van een huiveringwekkend hoorspel. De gemeende bloedstollende voordracht is doordrenkt in kwaadheid. De kracht zit hem in het duidelijk articuleren van de woorden, waardoor deze nog doeltreffender hun weg vinden.

Het zou te eenvoudig zijn om zonder een duidelijk statement op plaat te zetten. Bewust is er door The Ex gekozen om zichzelf hierin afzijdig te houden, maar alleen de rol als doorgeefluik op zich te nemen. Voor de vormgeving is niet gekozen voor korte slogans en slordig geschreven zinnen, de single is netjes verpakt in een duidelijk getypte brief. Een aanklacht gericht aan de maatschappij, de gezagvoerders en de uitvoerders van de vastgelegde regels en wetten. Voor The Ex is dit een belangrijke stap in hun ontwikkeling geweest. Het is gemakkelijk om de frustraties van je af te schreeuwen, nu was de tijd rijp om dit om ze zetten in iets positiefs.

Too Many Cowboys is veel meer dan zo maar de volgende plaat van The Ex. Sterker staat het idee om de doelstellingen van de band te presenteren op de voorgrond. In krantvorm wordt het idealisme vorm gegeven. Als tegenbeweging richten ze zich op de Do It Yourself movement, met het zelf zonder subsidiegeld van de overheid opzetten van eigen opnamestudio’s, krant en concertzaal. Buiten de grens steunen ze gelijkgezinden in Nicaragua en El Salvador om daar scholen te bouwen, regie en geldbesteding in eigen hand houdend. In het verleden was al vaak genoeg gebleken dat de opbrengst van breed opgezette acties vaak op de verkeerde plekken terecht kwam.



  1. Wie Vermoordde Hans K.?

Meer uit deze special

  1. The Ex: meer dan veertig jaar tegen de stroom in (deel 1)
  2. The Ex: meer dan veertig jaar tegen de stroom in (deel 2)
  3. Coddiwomple – The Walk & Other Stories
  4. The Ex – Disturbing Domestic Peace
  5. The Ex – History Is What’s Happening
  6. The Ex – Dignity Of Labour
  7. The Ex – Tumult
  8. The Ex – Gonna Rob The Spermbank (12 inch)
  9. The Ex – Blueprints For A Blackout
  10. The Ex – Pokkeherrie
  11. The Ex – 1936, The Spanish Revolution (dubbelsingle)
  12. The Ex – Wie Vermoordde Hans K.?
  13. The Ex – Aural Guerrilla
  14. The Ex – Joggers and Smoggers
  15. The Ex & Tom Cora – Scrabbling at the Lock
  16. The Ex & Tom Cora – And the Weathermen Shrug Their Shoulders
  17. The Ex & guests – Instant
  18. The Ex – Mudbird Shivers
  19. The Ex – Starters Alternators
  20. The Ex – Dizzy Spells
  21. The Ex – Turn
  22. The Ex – Catch My Shoe
  23. The Ex – 27 Passports
  24. 3Musketiere – Abflug
  25. The Ex – Hands Up! You’re Free (Peel Sessions)
  26. Naar Ethiopië in het spoor van The Ex (deel 1)
  27. Naar Ethiopië in het spoor van The Ex (deel 2)
  28. Terp Records: Een prachtlabel uit de koker van The Ex
  29. Getatchew Mekuria/The Ex & Guests – Moa Anbessa
  30. Mohammed ‘Jimmy’ Mohammed – Hulgizey
  31. Han Bennink & Terrie Ex – The Laughing Owl